Bản lên tiếng ngày 03 – 07 – 2018

Anh Nguyễn Trung Trực

Hội Anh Em Dân Chủ – Brotherhood For Democracy

Từ cuối tháng 7 năm 2017, Nhà cầm quyền Việt Nam liên tục đàn áp, bắt giam các nhà hoạt động bất đồng quan điểm trong nước. Đỉnh điểm là các thành viên Hội Anh Em Dân Chủ (HAEDC) đều bị bắt và kết tội một cách vi hiến, đi ngược lại các cam kết về Nhân Quyền của phía Nhà Cầm Quyền Việt Nam đã ký kết với Liên Hiệp Quốc. Vi phạm trầm trọng về tự do ngôn luận, quyền tự do biểu đạt, Quyền lập hội v.v..

Ngày 4 tháng 8 năm 2017, cơ quan an ninh điều tra công an tỉnh Quảng Bình đã bắt khẩn cấp và khám xét nhà Ông Nguyễn Trung Trực – một thành viên HAEDC trong khi ông không hề vi phạm luật pháp nhà nước Việt Nam. Nhà cầm quyền Việt Nam đã vu khống và bắt giam một cách trái pháp luật, lợi dụng công quyền để bịt miệng những tiếng nói phản kháng ôn hòa của các thành viên HAEDC nói riêng và các nhà hoạt động nhân quyền trong nước nói chung.

Anh Nguyễn Trung Trực

Anh Nguyễn Trung Trực

Ngày 17 tháng 8 năm 2018, Phiên Tòa sơ thẩm sẽ được diển ra lúc 7h30 sáng, để đưa ông Nguyễn Trung Trực ra xét xử với tội danh mơ hồ tại khoản 1 điều 79 BLHS 1999 “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân”.

Hội Anh Em Dân Chủ yêu cấu nhà cầm quyền Việt Nam trả tự do cho Ông Trực vô điều kiện.

Hội Anh Em Dân Chủ kêu gọi tất cả các anh, chị, em, cô, chú, bác trong và ngoài nước hãy cùng đồng hành, theo dõi và lên tiếng về phiên tòa kết tội người yêu nước này. Kêu gọi các tổ chức quốc tế và chính giới quốc tế quan tâm đến tình hình nhân quyền ở Việt Nam hãy cùng lên tiếng và có những giải pháp chế tài những đảng viên đảng Cộng Sản Việt Nam có hành vi vi phạm nhân quyền nghiêm trọng.

Ngày 3 tháng 8 năm 2018
Đại Diện Hội Anh Em Dân Chủ
Phát Ngôn Nhân – Nguyễn Thúy Quỳnh

KS. Dương Ngọc Thái: Facebook và Minds

Facebook và Minds

Dương Ngọc Thái là một chuyên gia nghiên cứu về an ninh phần mềm, đang làm việc tại Silicon Valley. Các phát hiện của anh có ảnh hưởng sâu rộng đến sự an toàn của Internet, được trích dẫn trong nhiều bài báo khoa học, được đưa vào giảng dạy ở các đại học danh tiếng và đăng tải trên các tờ báo lớn trên thế giới.


(trả lời email của một bạn sinh viên hỏi ý kiến về mạng xã hội Minds)

Tôi không có Facebook, tôi đã xóa tài khoản từ năm 2010, vì tôi muốn bảo vệ cuộc sống riêng tư và năng suất lao động.

Tôi không thích Facebook vì họ có quá nhiều thủ thuật khiến người dùng trở nên phụ thuộc, luôn bất an không biết mình có đang bỏ lỡ gì hay không, ray rức bực dọc nếu chưa “up hình” hay cập nhật status mới, báo cho cả thế giới biết mình đang nghĩ gì làm gì ở đâu với ai.

Thiền sư Thích Nhất Hạnh nói muốn thảnh thơi, hạnh phúc thì phải an trú trong hiện tại, nhưng Facebook khiến người ta lúc nào cũng sống ở tương “like”. Lúc ở nhà thì muốn đi chơi để có hình mới “up Facebook”, lúc đi chơi chỉ muốn về nhà để “up hình”, chưa về tới nhà nhưng trong đầu đã lởn vởn suy nghĩ “hình này nên viết chú thích ra sao”.

Tôi hiểu có cách sử dụng Facebook thông minh, biến nó thành công cụ để cải cách xã hội, như nhiều nhà hoạt động ở Việt Nam đã làm, hoặc đơn giản là để giải trí, kết nối với bạn bè người thân trong lúc rảnh rỗi. Tôi vẫn chọn không sử dụng để phản đối cái cách mà Facebook khiến người ta phụ thuộc quá nhiều.

Tóm lại, tôi không ưa và không sử dụng Facebook. Tôi không ngờ có ngày tôi sẽ bảo vệ Facebook, nhưng hôm nay tôi sẽ làm việc đó. Nếu phải chọn giữa Facebook và Minds, tôi sẽ chọn Facebook.

Mạng xã hội Minds mờ ám, nghiệp dư và kém an toàn

Tôi được biết nhiều người chuyển qua Minds vì Minds hứa rằng tiêu chí hàng đầu của họ là bảo vệ tự do ngôn luận. Tôi nghi ngờ Minds thực sự muốn bảo vệ tự do ngôn luận. Minds là một công ty, mục tiêu lớn nhất của họ vẫn là kiếm tiền. Tự do ngôn luận cũng chỉ là một cách để họ thu hút người dùng, vì có càng nhiều người sử dụng thì họ càng kiếm được nhiều tiền. Minds muốn kiếm tiền bằng ICO, nghĩa là họ sẽ phát hành đồng tiền của riêng họ (Minds token). Để bán được đồng tiền, các vụ ICO thường “hứa thật nhiều nhưng cũng thất hứa thật nhiều”. Hơn một nửa vụ ICO năm 2017 dẹp tiệm sau khi đã ôm một đống tiền từ người mua.

Trào lưu công nghệ Blockchain đã sản sinh ra rất nhiều công ty ăn theo, mà đa số là lừa đảo. Các công ty này có những sản phẩm không liên quan gì đến Blockchain, không thể xây dựng bằng công nghệ Blockchain hiện tại, nhưng họ vẫn nói về Blockchain như cái cách mà các quan chức ở Việt Nam thể hiện sự cấp tiến bằng cách nói về cách mạng 4.0. Thông qua các vụ ICO, đánh vào lòng tham và sự thiếu hiểu biết của người dùng Internet, họ phát hành đồng tiền với những lời hứa hão huyền, thu về hàng chục, hàng trăm triệu USD, nhưng rồi nhanh chóng biến mất, chẳng làm được gì có ích cho đời.

Giả sử Minds thực sự muốn bảo vệ tự do ngôn luận, có nhiều lý do để nghi ngờ họ sẽ làm tốt hơn Facebook. Có hai phương tiện đấu tranh để bảo vệ tự do ngôn luận trên Internet: bằng công nghệ và bằng luật pháp. Về luật pháp, Minds cũng như Facebook đều là công ty của Mỹ, Minds không có lợi thế gì so với Facebook. Facebook có một đội ngũ luật sư và những người vận động chính sách hùng hậu, với nhiều năm kinh nghiệm thương thảo với chính quyền các nước. Không có lý do gì để tin rằng Minds sẽ làm tốt hơn Facebook trong vấn đề này.

Về công nghệ, Bill Ottman, CEO của Minds, tuyên bố trên BBC rằng:

Về việc bảo vệ quyền riêng tư, ứng dụng messenger của chúng tôi hoàn toàn được mã hoá, và ngay chính Minds cũng không có nội dung những câu chuyện của người dùng. Chúng tôi cố ý thiết kế Minds cách này để Minds hay bất cứ ai cũng không thể theo dõi người dùng, và đương nhiên Minds không thể đưa nộp những thông tin mà họ không có cho bất cứ chính quyền nào.

Bill Ottman hoặc là đang nói dối hoặc là, nguy hiểm hơn, không biết mình đang nói gì. Tôi xem mã nguồn của Minds thì thấy đúng là họ mã hóa nội dung chat, nhưng họ sử dụng một giao thức nghiệp dư, tạo nguy hiểm tiềm tàng cho người sử dụng. Vấn đề lớn nhất là Minds tạo và lưu trữ chìa khóa giải mã trên máy chủ của họ. Nghĩa là Minds có thể tự giải mã tất cả nội dung chat của người dùng.

(Góc chuyên môn: giao thức mã hóa đầu cuối tốt nhất hiện tại là Signal, nhưng Minds sử dụng một giao thức tự chế, tất cả nội dung chat được mã hóa bằng một bộ khóa RSA duy nhất. Giao thức này không đảm bảo forward-secrecy cho nội dung chat. Để chứng thực Minds lưu trữ khóa trên máy chủ, bạn có thể xem đoạn mã này).

Hệ thống của Minds không phải là một hệ thống phi tập trung (decentralized) như họ giới thiệu trên trang chủ. Tất cả thông tin, bài vở người dùng gửi lên Minds đều đi thẳng vào máy chủ do Minds quản lý, hoàn toàn không được lưu trữ bằng công nghệ Blockchain. Blockchain là một công nghệ thú vị, nhưng công nghệ này còn rất nhiều hạn chế và ở thời điểm hiện tại không thể chạy được một mạng xã hội ở mức độ toàn cầu bằng công nghệ này.

Minds nói rằng hệ thống trả thưởng của họ đang được xây dựng dựa trên công nghệ Ethereum. Hệ thống này chưa làm xong, không có gì đột phá về công nghệ và cũng không liên quan gì đến hệ thống chứa thông tin cá nhân của người dùng, đang và sẽ được lưu trữ ngay trên máy chủ của Minds, vì không thể làm mạng xã hội trên Ethereum.

Không yêu cầu sử dụng tên thật là một điểm sáng hiếm hoi của Minds, nhưng trong đa số trường hợp có thể xác định được danh tính của một người, chỉ bằng cách nhìn vào hình ảnh, danh sách bạn bè, nội dung trao đổi, địa chỉ IP, v.v. Vả lại đa số người dùng đàng hoàng muốn sử dụng tên thật để tăng cường niềm tin và uy tín khi tham gia mạng xã hội.

Muốn đảm bảo riêng tư cho người dùng, muốn bảo vệ tự do ngôn luận trên Internet bằng công nghệ, cần phải có đội ngũ kỹ sư giỏi. Không phải tự dưng mà Facebook thuê hàng trăm chuyên gia an ninh mạng. Với những gì tôi đã nhìn thấy, với những lỗi sơ đẳng mà họ gặp phải, không có lý do để tin rằng Minds có đội ngũ kỹ sư tốt hơn Facebook.

Trước khi bàn về sự riêng tư, trước khi nói đến tự do ngôn luận, một mạng xã hội phải đảm bảo được an toàn cho người dùng. Tài khoản dễ bị hack thì không thể có bất cứ riêng tư gì, đừng nói chi đến tự do ngôn luận. Tôi tin rằng ở thời điểm hiện tại Facebook an toàn hơn Minds rất nhiều. Minds có thể sẽ được cải tiến theo thời gian, nhưng tôi thấy không có lý do để chuyển vào lúc này.

Trong bài phỏng vấn, Bill Ottman nói rằng:

Minds được tài trợ bởi chính cộng đồng mà nó phục vụ. Hiện giờ Minds có hàng ngàn người dùng đầu tư vào công ty và là chủ nhân một phần của công ty. Chính tiếng nói của cộng đồng góp vốn và sự kiểm soát của giới công nghệ trong cộng đồng bằng cách vào xem phần mềm nguồn mở sẽ giúp Minds đi đúng con đường đã chọn.

Đọc đoạn này và đoạn nói về việc Minds sẽ thưởng Minds token cho người dùng, tôi có cảm giác ông Bill muốn nói rằng người dùng là chủ nhân một phần của công ty, nhưng kỳ thực không phải như vậy. Bài báo giới thiệu Minds token có ghi rõ:

Ownership of the Minds token does not entitle the owner to any rights with respect to Minds, including distributions or voting rights.

Nói cách khác, người dùng không sở hữu bất kỳ cổ phần nào của Minds và không có bất cứ quyền quyết định gì. Bill Ottman và những người chủ của Minds toàn quyền quyết định mạng xã hội này sẽ ra sao.

Nhưng Facebook đã xóa bài và khóa tài khoản của chị Trương Thị Hà!

Đây là nguyên nhân chính dẫn đến cuộc di tản sang Minds. Chị Trương Thị Hà đăng trên Facebook cá nhân một lá thư gửi thầy của mình, nhưng thư của chị biến mất và tài khoản của chị bị khóa. Sau đó tài khoản của chị được mở lại, nhưng thư vẫn mất.

Đây là một vấn đề hệ trọng và tôi thấy vui mừng trước phản ứng tẩy chay Facebook của nhiều người. Dẫu vậy tôi nghĩ cần phải bình tĩnh, tìm hiểu rõ lý do tại sao xảy ra chuyện này. Đồng loạt chuyển qua Minds là phản ứng nhất thời, khó giải quyết được nguyên nhân cốt lõi mà còn có thể gây hại.

Để làm ăn ở Việt Nam, Facebook bắt buộc phải tiếp nhận yêu cầu của Chính phủ Việt Nam, nhưng không phải hễ Chính phủ yêu cầu gì là Facebook thực hiện ngay (nếu Facebook ngoan ngoãn vâng lời như các công ty trong nước, Chính phủ đã không nhọc công thiết lập Luật An Ninh Mạng). Mỗi năm Facebook công bố một Bản Báo Cáo Minh Bạch (Facebook Transparency Report) — Minds không có một báo cáo như vậy. Báo cáo này có hai số liệu quan trọng:

1/ Số lần Chính phủ Việt Nam yêu cầu Facebook cung cấp thông tin người dùng và số lần Facebook đáp ứng yêu cầu.

Trong 6 tháng cuối năm 2017, Chính phủ Việt Nam 8 lần yêu cầu cung cấp thông tin của 12 tài khoản, trong đó có 3 yêu cầu thuộc dạng khẩn cấp (Emergency) và 5 yêu cầu thuộc dạng hỗ trợ thủ tục luật pháp (Legal process).

Cần phải nói rằng, yêu cầu của Chính phủ không phải lúc nào cũng xấu. Ví dụ như bạn bị lừa đảo trên Facebook, cảnh sát điều tra được tài khoản của kẻ lừa đảo và thuyết phục được tòa án ra lệnh khám xét; với lệnh này cảnh sát có thể yêu cầu Facebook cung cấp thông tin, nếu Facebook đồng ý, thông tin mà họ cung cấp sẽ giúp ích cho việc tìm được thủ phạm ở ngoài đời.

Facebook xem xét từng yêu cầu và luật sư của họ mất nhiều thời gian để quyết định có cung cấp thông tin hay không (một lần nữa, đây là một trong những lý do của Luật An Ninh Mạng). Trong số 8 yêu cầu của Chính phủ Việt Nam, Facebook đáp ứng 3 yêu cầu khẩn cấp, nhưng từ chối 5 yêu cầu còn lại. Yêu cầu khẩn cấp là khi có nguy hiểm đe dọa đến trẻ con hoặc tính mạng và sự an toàn của một người nào đó, những yêu cầu này sẽ được xử lý nhanh hơn, nhưng Facebook vẫn sẽ có luật sư xem xét từng trường hợp một.

2/ Số nội dung (mỗi hình ảnh, bài viết, bình luận, v.v. được tính là một nội dung) mà Facebook chặn truy cập từ Việt Nam, dựa vào phản ảnh mà họ nhận được.

Trong 6 tháng cuối năm 2017, Facebook đã chặn truy cập từ Việt Nam 22 nội dung có tính chất phỉ báng. Phỉ báng ai và ai yêu cầu thì Facebook không nói rõ. Khác với khi xử lý yêu cầu trực tiếp từ các chính phủ, Facebook cũng không nói rõ quá trình ra quyết định xử lý nội dung phản cảm.

Có lẽ Facebook chỉ sử dụng công nghệ tự động phân loại nội dung và dựa vào báo cáo của người dùng. Khi có đủ người dùng báo cáo một nội dung, Facebook sẽ tự động chặn nội dung đó. Khi có quá nhiều người báo cáo một tài khoản là giả mạo, Facebook sẽ chặn tài khoản đó. Bất kể đó là các báo cáo láo. Hạn chế này của Facebook đã bị khai thác nhiều lần ở Việt Nam. Tôi có trao đổi với một số đồng nghiệp đang làm ở Facebook, họ nói rằng họ đã nhận ra vấn đề này, đã và đang tìm cách khắc phục. Nếu kỹ sư Facebook không giải quyết được, không có lý do để tin rằng Minds sẽ làm được.

Nhưng, quan trọng hơn hết và liên quan nhất đến vấn đề chúng ta đang bàn ở đây, Facebook không có chính sách xóa nội dung. Họ không tự ý, chủ động kiểm duyệt thông tin. Việc duy nhất mà họ làm là ẩn nội dung từ quốc gia mà nội dung đó được báo cáo là vi phạm pháp luật. Nguyên văn lời của Facebook:

When we restrict content based on local law, we do so only in the country or region where it is alleged to be illegal.

Facebook không phải là công ty duy nhất có chính sách này. Nói cho rõ, tôi không đồng tình với chính sách này, nhưng nó khác rất nhiều so với việc tự ý xóa bài hoặc chủ động kiểm duyệt.

Bài của chị Trương Thị Hà có vi phạm pháp luật Việt Nam hay không thì tôi không biết, nhưng chắc chắn không thể vi phạm pháp luật Mỹ. Do đó tôi tin rằng Facebook sẽ không bao giờ xóa và những người từ Mỹ vẫn phải xem được. Nếu bài của chị Hà biến mất hoàn toàn khỏi Facebook thì trước nhất cần phải tìm hiểu nguyên nhân.

Tôi nghĩ có những khả năng sau đây:

1/ Tài khoản của chị Hà bị hack và kẻ xấu đã xóa bài.

2/ Chị Hà vô tình xóa bài của mình.

3/ Ai đó đã nghĩ ra được cách báo cáo láo để ẩn bài của chị Hà trên toàn thế giới.

4/ Chính phủ Việt Nam yêu cầu Facebook xóa bài.

Tôi nghĩ việc cần làm trước tiên là đối thoại với lãnh đạo Facebook. Tôi biết có những kỹ sư và lãnh đạo ở Facebook quan tâm đến tự do ngôn luận. Người Việt Nam, bao gồm người Việt Kiều tị nạn, làm việc ở Facebook cũng không phải ít. Nếu cộng đồng có một tiếng nói chung mạnh mẽ, tôi tin rằng Facebook sẽ không thể im lặng.

Tôi nghĩ những người đứng đầu cộng đồng có thể viết một lá thư ngỏ, thu thập càng nhiều chữ ký, gửi đến Mark Zuckerberg và Lê Diệp Kiều Trang với đề nghị:

1/ Yêu cầu Facebook giải thích và cung cấp bằng chứng tại sao tài khoản và bài của chị Hà biến mất. Tôi tin rằng Facebook sẽ không nói dối.

2/ Yêu cầu Facebook phải minh bạch hơn nữa trong báo cáo về các nội dung mà Facebook chặn truy cập từ Việt Nam. Quỹ Điện Tử Tiền Phong (Electronic Frontier Foundation) đánh giá báo cáo của Facebook chỉ được 1 sao. Facebook phải cung cấp chính xác bao nhiêu yêu cầu gỡ nội dung là từ Chính phủ Việt Nam, khi gỡ một nội dung thì phải báo cho người dùng biết rõ tại sao và cho phép người dùng khiếu kiện.

3/ Yêu cầu Facebook phải đầu tư nhiều nguồn lực hơn nữa để giúp người dùng Việt Nam chống nạn báo cáo láo và có thống kê về báo cáo láo trong Báo Cáo Minh Bạch. Facebook phải lập đường dây nóng để hỗ trợ người dùng Việt Nam khi tài khoản bị chặn vì báo cáo láo.

4/ Cuối cùng, yêu cầu Facebook đưa ra một tuyên bố về quan điểm của họ đối với Luật An Ninh Mạng, những thỏa thuận nếu có với Chính phủ Việt Nam và những biện pháp cụ thể mà họ sẽ thực thi để đảm bảo quyền tự do ngôn luận và riêng tư của người dùng đến từ Việt Nam.

Nếu như lá thư rơi vào thinh không, hoặc không được trả lời thỏa đáng, lúc đó rời Facebook cũng chưa phải là muộn.

Hậu Facebook

Nếu rời khỏi Facebook, điểm đến vẫn không phải là Minds. Nếu chúng ta không học được gì từ lịch sử thì lịch sử sẽ lập lại. Mở tài khoản ở cùng một nơi có lợi thế là tiếng nói sẽ mạnh mẽ và dễ lan truyền hơn, nhưng kiểm duyệt cũng dễ dàng hơn.

Thay vào đó, hãy mở một tài khoản Twitter hay Mastodon và một blog cá nhân ở WordPress, Medium, Blogger hay Tumblr. Tiếp theo cài đặt phần mềm Signal (iPhone, Android) hoặc Wire (iPhone, Android) để liên lạc cho an toàn. Nếu sau khi ICO, Minds vẫn còn tồn tại và Minds cải tiến tốt hơn, đảm bảo an ninh hơn, sử dụng Minds cũng là một lựa chọn hợp lý. Mở blog cá nhân ở nhiều nền tảng blog khác nhau là để chia trứng ra nhiều giỏ khác nhau, làm cho việc kiểm duyệt khó khăn hơn. Đây cũng là cách tự kiểm soát nội dung của mình, không bị ảnh hưởng bởi thuật toán của nhà cung cấp dịch vụ.

Twitter không phổ biến ở Việt Nam, nhưng công ty này đủ sức mạnh để trở thành đối trọng với Facebook và họ cũng cam kết và làm rất nhiều để bảo vệ tự do ngôn luận của người dùng và tự do báo chí của các nhà báo. Báo Cáo Minh Bạch của Twitter có rất nhiều thông tin chi tiết hơn Facebook. Trong năm 2017, họ nhận được hơn 6500 yêu cầu gỡ bỏ nội dung nhưng chỉ đáp ứng 13%.

Vấn đề chính của Facebook, Twitter hay Minds là người dùng bị phụ thuộc vào một công ty vì lợi nhuận. Nếu không muốn trở thành sản phẩm của họ, nên cân nhắc sử dụng Mastodon. Mạng xã hội này giống như Twitter nhưng hoàn toàn phi lợi nhuận, không có quảng cáo và cho phép người dùng tự tạo máy chủ riêng, tương tự như email.

Sức mạnh của Facebook ở Việt Nam nằm ở số đông. Sức mạnh của mạng xã hội nằm ở sự lan tỏa. Nhưng Internet không chỉ có Facebook và mạng xã hội. Bản chất của Internet là phân tán. Để chống kiểm duyệt và bảo vệ tự do ngôn luận trên không gian mạng, cách tốt nhất là phân tán nội dung ra khắp Internet. Chúng ta vẫn và nên tiếp tục sử dụng Facebook hay Twitter để lan truyền nội dung, nhưng nếu thông tin nằm ở mọi nơi trên Internet, không ai có thể kiểm duyệt nếu như không muốn đóng cửa với thế giới bên ngoài.

Dương Ngọc Thái

Thông Cáo Báo Chí của HAEDC

header logo featured

Ngày 4 tháng 6 lúc 8h nhà cầm quyền VN mở phiên phúc thẩm đưa các thành viên hội Anh Em Dân Chủ ra xét xử tại Tòa án nhân dân tối cao, phòng sét xử III ở Hà Nội. Địa chỉ: Số 01, phố Phạm Văn Bạch, phường Yên Hòa, quận Cầu Giấy.

Hội Anh Em Dân Chủ kêu gọi nhà cầm quyền Việt Nam tôn trọng luật pháp và xét xử công bằng đối với các thành viên của hội.

Yêu cầu tòa án nhân dân tối cao phải làm rõ về 5 người giám định viên vắng mặt và trình chiếu các file ghi âm được cho là HAEDC hội họp âm mưu lật đổ nhà nước . Mà trong phiên tòa sơ thẩm đã trốn tránh trách nhiệm giám định và từ chối đưa ra bằng chứng kết tội là những file ghi âm.

Yêu cầu tòa án nhân dân tối cao hãy độc lập , công tâm phán xử và trả sự công bằng cho các thành viên của hội.

Hội kêu gọi tất cả những anh chị em cô chú bác trong và ngoài nước Việt Nam, hãy cùng đồng hành và ủng hộ tinh thần cho những thành viên hội đang bị buộc tội bừa bãi và vi phạm Nhân Quyền trầm trọng của nhà cầm quyền Việt Nam.

Hội kêu gọi các tổ chức, hội đoàn, báo giới quốc tế và các chính khách quốc tế hãy quan tâm và theo dõi phiên tòa. Lên tiếng áp lực với nhà nước Việt Nam phải xét xử công bằng và có biện pháp chế tài nếu nhà nước Việt Nam liên tục vi phạm Nhân Quyền và không ngừng đàn áp những người đấu tranh bất bạo động tại VN.

Hội xin chân thành cảm ơn sự ủng hộ và luôn theo dõi sát cánh cùng đồng hành với hội trong những lần đàn áp và những phiên tòa bất công.. Của quý đồng bào trong và ngoài VN cũng như các tổ chức, báo giới, chính khách quốc tế đối với thành viên HAEDC nói riêng và những ace bất đồng chính kiến tại VN nói chung.

Đại Diện HAEDC
Phát ngôn nhân
Nguyễn Thúy Quỳnh

Bản Lên Tiếng của Hội Anh Em Dân Chủ (HAEDC) về phiên toà bất công sắp diễn ra.

header logo featured

Ngày 31 tháng 12 năm 2017, Viện Kiểm Sát Nhân Dân Tối Cao đã tống đạt bản cáo trạng và kết luận về việc khởi tố 6 nhà hoạt động gồm Luật Sư Nguyễn Văn Đài, Kỹ Sư Phạm Văn Trội, Mục Sư Nguyễn Trung Tôn, Ký Giả Trương Minh Đức, Blogger Nguyễn Bắc Truyển và cô Lê Thu Hà thuộc HAEDC theo Điều 79 “hoạt động nhằm lật đổ chính quyền” vì những hoạt động sau đây được quy kết là nhằm lật đổ chính quyền nhân dân.

1- Tổ chức hội họp các Hội viên trên mạng xã hội.

2- Xây dựng Cương Lĩnh với quan điểm chính trị của Hội dựa trên nền tảng kinh tế tư nhân và xây dựng thể chế dân chủ đa đảng với tam quyền phân lập.

3- Kêu gọi các NGO Quốc tế lên tiếng về tình trạng đàn áp và vi phạm nhân quyền tại Việt Nam. Vận động và tiếp xúc các phái đoàn Quốc tế đến Việt Nam nhằm xây dựng mối quan hệ đồng minh với Hoa Kỳ, Úc, Canada, EU…

4- Phối hợp và giúp đỡ bà con dân oan và anh chị em công nhân khiếu kiện . Hỗ trợ ngư dân phản đối công ty Formosa Hà Tĩnh xả thải làm ô nhiễm môi trường biển 4 Tỉnh Miền Trung.

5- Thông qua các trang mạng xã hội để quảng bá “Nhân quyền và Dân chủ” đến người dân và nối quan hệ gắn bó với các xã hội dân sự trong ngoài nước. Đồng thời tổ chức các lớp dạy tiếng Anh để thúc đẩy Việt Nam sớm có dân chủ.

Đây là những hoạt động ôn hoà và phù hợp với các quyền cơ bản của người dân đã được minh định trong bản Tuyên Ngôn Quốc Tế về Nhân Quyền về các quyền Dân sự, Chính trị mà nhà cầm quyền Việt Nam đã ký và cam kết thực hiện trước cộng đồng Quốc tế.

Đáng lý ra nhà cầm quyền Việt Nam phải tạo điều kiện ghi nhận để cho HAEDC, các tổ chức xã hội dân sự và người dân cùng hợp tác để sớm tiến đến một Việt Nam dân chủ đa đảng với tam quyền phân lập, trên nền tảng được bảo vệ thực tiễn bởi toà án Hiến pháp. Nhưng nhà cầm quyền Việt Nam đã lấy những lý do nói trên, tăng cường đàn áp, bắt giữ các thành viên HAEDC và mở phiên sơ thẩm ngày 5 tháng 4 năm 2018.

Đây là phiên toà đi ngược lại những cam kết của nhà cầm quyền Việt Nam trước cộng đồng Quốc tế.

Hội Anh Em Dân Chủ tuyên bố:

  • Những chủ trương và hoạt động của Hội và các thành viên HAEDC là nhằm thúc đẩy một Việt Nam thực sự dân chủ, tiến bộ và nhất là các quyền cơ bản của mọi con người đều được thụ hưởng.
  • Nhà cầm quyền Việt Nam phải tôn trọng Hiến pháp và những Tuyên ngôn Quốc tế đã ký kết. Chấm dứt đàn áp và bắt giữ tuỳ tiện những nhà hoạt động ôn hoà cho công cuộc vận động dân chủ tại Việt Nam.

  • Trả tự do vô điều kiện và ngay lập tức các thành viên HAEDC, cũng như những nhà hoạt động khác đang bị cầm tù phi lý tại Việt Nam.

Hội Anh Em Dân Chủ thiết tha kêu gọi quý vị nhân sĩ trí thức, các Nhóm/Tổ chức xã hội dân sự, các tổ chức Quốc tế và các chính phủ tự do hãy theo dõi và quan tâm đến các thành viên HAEDC, chế tài và lên tiếng áp lực nhà cầm quyền Việt Nam phải trả tự do cho những nhà đấu tranh vì nhân quyền tại Việt Nam.

ĐẤU TRANH CHO DÂN CHỦ LÀ QUYỀN, KHÔNG PHẢI LÀ TỘI.

Việt Nam, Ngày 26 Tháng 3 năm 2018

HỘI ANH EM DÂN CHỦ
Phát Ngôn Nhân
Nguyễn Thúy Quỳnh

Bản lên tiếng phản đối của HAEDC 12-01-2018

header logo featured

BẢN LÊN TIẾNG

PHẢN ĐỐI VIỆC NHÀ CẦM QUYỀN CỘNG SẢN VIỆT NAM CẤM CẢN SỰ THAM GIA BÀO CHỮA BẢO VỆ QUYỀN LỢI CHÍNH ĐÁNG CHO CÁC THÀNH VIÊN HỘI ANH EM DÂN CHỦ

Hội Anh Em Dân Chủ Việt Nam (HAEDC) là một tổ chức xã hội dân sự được thành lập một cách hợp pháp theo luật pháp và hiến pháp Việt Nam cũng như công ước quốc tế về việc tổ chức thành lập hội nhóm xã hội dân sự.

HAEDC thành lập ngày 24/4/2013 với tôn chỉ hoạt động: Vận động cho Nhân quyền sớm được thực thi tại Việt Nam, vận động dân chủ hóa đất nước Việt Nam.

Thời gian qua HAEDC liên tục bị nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam cấm cản, đàn áp, khủng bố và bắt bớ bỏ tù một số thành viên với cáo buộc “Hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân” quy định tại Điều 79 BLHS

Nguyễn Văn Đài Bị bắt ngày: 16/12/2015
Lê Thị Thu Hà Bị bắt ngày: 16/12/2015
Phạm Văn Trội Bị bắt ngày: 30/07/2017
Trương Minh Đức Bị bắt ngày: 30/07/2017
Nguyễn Trung Tôn Bị bắt ngày: 30/07/2017
Nguyễn Trung Trực Bị bắt ngày: 04/08/2017
Nguyễn Văn Túc Bị bắt ngày: 01/09/2017
Trần Thị Xuân Bị bắt ngày: 17/10/2017

Từ ngày bị bắt tới nay hầu hết các thành viên nói trên không được gặp Luật sư do người thân ký hợp đồng bào chữa hoặc chính nạn nhân đã ký hợp đồng bảo trợ pháp lý trước đó, có trường hợp đã bị ép từ chối (bằng văn bản) sự tham gia của Luật sư đã được gia đình ký hợp đồng.

HAEDC chúng tôi cực lực lên án hành vi vi phạm pháp luật của cơ quan an ninh điều tra cộng sản Việt Nam trong việc quyền được mời luật sư bào chữa của các thành viên chúng tôi
Cụ thể là cơ quan an ninh cộng sản Việt Nam đã vi phạm:

  • Điều 31.4 Hiến Pháp năm 2013: “Người bị bắt, tạm giữ, tạm giam, khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử có quyền tự bào chữa, nhờ luật sư hoặc người khác bào chữa.”
  • Điều 57.1 và 57.2 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003:

  1. Người bào chữa do người bị tạm giữ, bị can, bị cáo hoặc người đại diện hợp pháp của họ lựa chọn.

  2. Trong những trường hợp sau đây, nếu bị can, bị cáo hoặc người đại diện hợp pháp của họ không mời người bào chữa thì Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát hoặc Toà án phải yêu cầu Đoàn luật sư phân công Văn phòng luật sư cử người bào chữa cho họ hoặc đề nghị Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức thành viên của Mặt trận cử người bào chữa cho thành viên của tổ chức mình:

a) Bị can, bị cáo về tội theo khung hình phạt có mức cao nhất là tử hình được quy định tại Bộ luật hình sự;

b) Bị can, bị cáo là người chưa thành niên, người có nhược điểm về tâm thần hoặc thể chất.
Trong các trường hợp quy định tại điểm a và điểm b khoản 2 Điều này, bị can, bị cáo và người đại diện hợp pháp của họ vẫn có quyền yêu cầu thay đổi hoặc từ chối người bào chữa.”

  • Hay Điều 75.1, 75.2, 75.3 Bộ luật tố tụng hình sự 2015:
  1. Người bào chữa do người bị buộc tội, người đại diện hoặc người thân thích của họ lựa chọn.
  • Trong thời hạn 12 giờ kể từ khi nhận được đơn yêu cầu người bào chữa của người bị bắt, bị tạm giữ thì cơ quan có thẩm quyền đang quản lý người bị bắt, người bị tạm giữ có trách nhiệm chuyển đơn này cho người bào chữa, người đại diện hoặc người thân thích của họ. Trường hợp người bị bắt, người bị tạm giữ không nêu đích danh người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền đang quản lý người bị bắt, bị tạm giữ phải chuyển đơn này cho người đại diện hoặc người thân thích của họ để những người này nhờ người bào chữa.

  • Trong thời hạn 24 giờ kể khi nhận được đơn yêu cầu người bào chữa của người bị tạm giam thì cơ quan có thẩm quyền đang quản lý người bị tạm giam có trách nhiệm chuyển đơn này cho người bào chữa, người đại diện hoặc người thân thích của họ. Trường hợp người bị tạm giam không nêu đích danh người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền đang quản lý người bị tạm giam phải chuyển đơn này cho người đại diện hoặc người thân thích của họ để những người này nhờ người bào chữa.

    1. Trường hợp người đại diện hoặc người thân thích của người bị bắt, người bị tạm giữ, người bị tạm giam có đơn yêu cầu nhờ người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền có trách nhiệm thông báo ngay cho người bị bắt, người bị tạm giữ, người bị tạm giam để có ý kiến về việc nhờ người bào chữa.”
      Qua đó chúng tôi đề nghị các cơ quan an ninh điều tra Việt Nam thực hiện nghiêm chỉnh các điều luật nêu trên, và đồng thời yêu cầu nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam ngưng ngay các hành động sách nhiễu, cấm cản, đàn áp, khủng bố và bắt bớ bỏ tù các thành viên HAEDC chúng tôi

    Nơi gửi: Hội Anh Em Dân Chủ
    Nơi nhận:
    Văn phòng các Luật sư liên quan đến các thành viên HAEDC nêu trên
    Bộ công an, cơ quan an ninh điều tra
    Viện trưởng viện kiểm sát nhân dân tối cao
    Chủ tịch nước Việt Nam
    Chủ tịch quốc hội Việt Nam
    Văn phòng Sứ quán và Lãnh sự quán của các quốc gia đặt tại Việt Nam
    Ủy ban ân xá quốc tế
    Ủy ban nhân quyền liên hiệp quốc
    Các cơ quan báo chí trong và ngoài nước
    Các cá nhân và tổ chức quan tâm đến vấn đề Nhân quyền, Dân chủ cho Việt Nam

    Sài gòn, ngày 12 tháng 1 năm 2018
    Hội Anh Em Dân Chủ
    BrotherHood For Democracy

    Sự thật về ông chủ của dự án BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ

    Trạm Thu phí Pháp Vân - Cầu Giẽ. Ảnh: A.C

    Thanh tra Chính phủ vừa có kết luận về một số vấn đề liên quan đến dự án BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ. Thế nhưng qua điều tra, tìm hiểu những khuất tất phía sau dự án này…

    Trạm Thu phí Pháp Vân - Cầu Giẽ. Ảnh: A.C

    Trạm Thu phí Pháp Vân – Cầu Giẽ. Ảnh: A.C

    “Tráng men” mặt đường – thu phí khủng

    Kết luận của Thanh tra chính phủ chỉ rõ: “Tuyến đường Pháp Vân – Cầu Giẽ sau khi sửa chữa, cải tạo các yếu tố hình học và rải thảm lại mặt đường cũ (vốn đầu tư chỉ là 30% của toàn dự án) nhưng giá thu phí tương đương với giá thu đường cao tốc 6 làn xe xây dựng mới Cầu Giẽ – Ninh Bình (1.500 đồng/km) là “bất hợp lý và bất thường, cần làm rõ trách nhiệm của tập thể, cá nhân”.

    Thanh tra Chính phủ cũng chỉ rõ, Dự án cải tạo, nâng cấp tuyến đường Pháp Vân – Cầu Giẽ không có quy trình đánh giá, xác định căn cứ cụ thể là dự án cấp bách và cũng chưa được cấp thẩm quyền xác định vào danh mục dự án cấp bách.

    Ngoài ra, theo Thanh tra Chính phủ, việc Bộ GTVT xác định tính cấp bách của dự án để trình Thủ tướng Chính phủ phương án chỉ định nhà đầu tư là thiếu cơ sở, “việc không thực hiện đầy đủ quy trình xây dựng và công bố danh mục đầu tư dự án BOT theo quy định tại Nghị định số 108/2009/NĐ-CP ngày 27.11.2009 của Chính phủ, dẫn đến thông tin về dự án được công bố chưa thực sự rộng rãi, minh bạch, kịp thời để các nhà đầu tư có thể tiếp cận thuận tiện bình đẳng”.

    Về quản lý chi phí đầu tư, theo Thanh tra Chính phủ, việc thiết kế dự án đã tính toán kết quả modul đàn hồi mặt đường cũ (Eo) làm cơ sở thiết kế các lớp áo đường trong thiết kế bản vẽ thi công chưa phù hợp… việc tính toán thiết kế như vậy là cao hơn tiêu chuẩn quy định, là tăng chi phí đầu tư, gây lãng phí.

    Thanh tra Chính phủ đã kiến nghị Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Bộ GTVT và Bộ Tài chính phải kiểm điểm và xử lý trách nhiệm đối với tập thể, cá nhân có liên quan.

    Bí ẩn về nhà đầu tư BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ

    Như đã thông tin, dự án đầu tư nâng cấp tuyến đường Pháp Vân – Cầu Giẽ triển khai năm 2014 theo hình thức BOT, có tổng mức đầu tư hơn 6.700 tỉ đồng, chiều dài 29km và được chia làm hai giai đoạn.

    Theo thông tin từ Ban Quản lý đầu tư các dự án đối tác công tư (PPP) thì giai đoạn 1: Cải tạo, nâng cấp yếu tố bình đồ và mặt cắt dọc, kết cấu mặt đường chính tuyến đáp ứng tiêu chuẩn đường cao tốc 4 làn xe cơ giới; tận dụng đường hiện tại với bề rộng nền đường 25,0m có tổng vốn lên tới 1.700 tỉ. Giai đoạn 2: Xây dựng mở rộng hoàn chỉnh đường cao tốc thành 6 làn xe cơ giới; bề rộng nền đường 33,5m…

    Chủ đầu tư dự án này là Cty Cổ phần BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ với 3 cổ đông chính là Cty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Xây dựng Minh Phát (vốn góp 535,05 tỉ đồng) chiến 65%. TCty Công trình Giao thông 1 (Cienco1) (vốn góp 148,17 tỉ đồng), chiếm 18%, Cty Phương Thành (góp 139,53 tỉ đồng) chiếm 17%.

    Trong 3 cổ đông này có Cienco1 và Phương Thành đã từng tham gia một số công trình giao thông, còn lại đối tác góp vốn lớn nhất là Cty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Xây dựng Minh Phát lại là một công ty có phần… bí ẩn.

    Qua tìm hiểu của Lao Động, Cty Cổ phần Đầu tư Phát triển Xây dựng Minh Phát có địa chỉ ở số 181 Trần Hưng Đạo, phường Tiền An, TP.Bắc Ninh, Bắc Ninh, thông tin doanh nghiệp người đại diện pháp luật là Nguyễn Ngọc Tư, ngày hoạt động từ 1.4.2008.

    Một số thông tin khác cho thấy: Đầu năm 2014, Minh Phát thực hiện tăng vốn điều lệ từ 369 tỉ đồng lên 568 tỉ đồng, trong đó ông Đỗ Ngọc Minh trú tại Láng Hạ, Đống Đa, Hà Nội góp 312,4 tỉ đồng, tương đương 55%; ông Đỗ Minh Đức và bà Nguyễn Thị Cẩm Tú (cùng trú tại 19 Thái Phiên, Hai Bà Trưng, Hà Nội) góp lần lượt 39% và 6% vốn (bà Nguyễn Thị Cẩm Tú cũng đồng thời là Tổng Giám đốc của MPC, nơi Minh Phát góp 65% vốn).

    Tuy nhiên ngay sau đó, cơ cấu cổ đông đã được thay đổi, khi ông Nguyễn Văn Quân trú tại Mỹ Đình, Hà Nội bất ngờ nắm giữ 23% vốn cổ phần của Minh Phát, tỉ lệ sở hữu của ông Đỗ Minh Đức giảm về 0%.

    Với việc góp vốn tới 65% cổ phần tại Cty cổ phần BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ, Minh Phát là “ông chủ lớn” của dự án này và bà Nguyễn Thị Cẩm Tú đương nhiên thành chủ sở hữu Công ty này.

    Cty CP Đầu tư Phát triển Xây dựng Minh Phát (chiếm 65% tổng vốn) có năng lực thế nào vẫn là một dấu hỏi và ngoài “xuất phát điểm” là Bắc Ninh thì câu hỏi là tại sao một doanh nghiệp “mới toanh” lại “bỗng nhiên” trở thành ông chủ một dự án giao thông trọng điểm? Ai đã ký quyết định chỉ định thầu với một công ty rất thiếu thông tin và mới thành lập?

    Vậy Cty CP Đầu tư Phát triển Xây dựng Minh Phát quan hệ thế nào với Công ty Phương Thành cần làm rõ.

    Chưa quyết toán, thoải mái thu tiền

    Theo thông tin từ Cổng Thông tin Bộ Giao thông Vận tải, trong liên danh MPC – chủ đầu tư dự án Pháp Vân – Cầu Giẽ, tổng số vốn góp của cả ba doanh nghiệp trong MPC là 823 tỉ đồng, trong khi dự án có tổng mức đầu tư 6.731,7 tỉ đồng (gồm cả lãi vay).

    Như vậy, vốn góp của các chủ đầu tư chỉ chiếm 12,23% tổng vốn dự án, còn lại là vốn vay ngân hàng lên đến 5.908 tỉ đồng, chiếm tới 87,77% tổng vốn cho dự án – một tỉ lệ đi vay quá lớn, và được vay trên cơ sở thế chấp chính quyền thu phí từ dự án.

    Đáng chú ý, cho đến nay chưa có xác minh cụ thể về nguồn gốc vốn góp của các cổ đông trong MPC khi thực hiện dự án Pháp Vân – Cầu Giẽ. Nhưng nếu ngay cả tiền góp vốn này cũng đi vay, hay chỉ “chảy” vào tài khoản ngân hàng của các doanh nghiệp trong vài ngày, trước khi chuyển sang tài khoản khác, thì có thể nói gần như các “nhà đầu tư” đã “tay không bắt giặc” để giành lấy dự án.

    Theo báo cáo của Tổng giám đốc Cty BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ doanh thu thực tế của trạm thu phí Pháp Vân – Cầu Giẽ từ 1.4.2016-25.3.2017 (giai đoạn tăng trưởng ổn định) là 685 tỉ đồng, bình quân đạt 1,9 tỉ đồng/ngày.

    Như vậy sau 3 năm kể từ khi thu phí vào năm 2015 thì khả năng giai đoạn 1 của dự án đã hoàn vốn và trong khi giai đoạn 1 chưa triển khai thì cần dừng ngay việc thu phí Pháp Vân – Cầu Giẽ nếu nhà đầu tư hoàn vốn và có lãi.

    Tránh trường hợp trạm Tào Xuyên lố tới vài năm sau khi nhà đầu tư đã thu cả vốn lẫn lời… Đáng chú ý hồi đầu 2017, có thông tin sau khi mâu thuẫn với hai cổ đông còn lại, Cienco1 dự tính thoái 18% vốn sở hữu tại Cty Cổ phần BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ cho Phương Thành biến MPC trở thành doanh nghiệp tư nhân thuần túy.

    Vấn đề là tại sao MPC lại được “bật đèn xanh” thu phí khủng (tương đương cao tốc) trong khi BOT Pháp Vân – Cầu Giẽ gần như chủ yếu thực hiện các hạng mục thảm lại mặt đường, sơn kẻ vạch đường, làm lại hàng rào lan can và đặt biển báo… chứ không phải công trình xây mới hoàn toàn…

    Rõ ràng, một Cty tư nhân như Minh Phát đang “thu vốn khủng” trong bức xúc dư luận thì cần một cuộc thanh tra khác để làm rõ những khuất tất bên trong một dự án 6.700 tỉ nhưng các chủ đầu tư chỉ có tổng vốn trên 800 tỉ đồng…

    Linh Anh

    Trà, cà phê gói có nguy cơ chịu thuế tiêu thụ đặc biệt như rượu

    Cà phê đóng gói có nguy cơ phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt - Ảnh: Q.ĐỊNH

    Nhiều chuyên gia cho rằng việc đưa trà, cà phê uống liền đóng gói vào diện phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt như thuốc lá, rượu theo đề xuất sửa luật thuế của Bộ Tài chính là không hợp lý.

    Cà phê đóng gói có nguy cơ phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt  - Ảnh:  Q.ĐỊNH

    Cà phê đóng gói có nguy cơ phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt – Ảnh: Q.ĐỊNH

    Thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB) nhằm điều tiết tiêu dùng các mặt hàng xa xỉ như ôtô, hoặc hạn chế tiêu dùng thuốc lá, rượu… đã được xã hội chấp nhận.

    Nhưng việc mở rộng danh mục hàng hóa chịu loại thuế này ra cả trà, cà phê đóng gói uống liền đã gây nhiều bất ngờ, thậm chí vô lý. Trong khi đó, việc giảm thuế chỉ là rất ít, hoặc giảm nhỏ giọt.

    Đánh cả trên sản phẩm rẻ tiền

    Nhìn vào đề xuất tăng thuế TTĐB, anh Hoàng Dũng (Q.Bình Tân, TP.HCM) nói có những mặt hàng không hề thuộc loại xa xỉ phẩm nhưng không hiểu sao vẫn bị xếp vào nhóm chịu thuế TTĐB.

    “Bộ Tài chính đề nghị bổ sung nước ngọt bao gồm loại có ga, không ga, tăng lực, thể thao vào nhóm chịu thuế TTĐB với lý do ảnh hưởng đến sức khỏe và nhằm phù hợp với thông lệ quốc tế, dù khiên cưỡng nhưng còn có thể chấp nhận được. Nhưng trà, cà phê uống liền được đóng gói theo dây chuyền sản xuất công nghiệp cũng bị xếp vào nhóm này tôi thấy quá vô lý và tận thu” – anh Dũng nói.

    Ở nhiều nước cơ cấu nguồn thu từ thuế VAT trong tổng ngân sách chỉ chiếm 10%, trong khi VN lên đến 30%. Như thế có thể thấy người tiêu dùng hiện nay đang bị điều tiết quá lớn…

    ##### Chuyên gia Bùi Quang Tín

    Theo anh Dũng, trà, cà phê đóng gói là thức uống phổ thông và rẻ tiền, chỉ vài ngàn đồng một gói được nhiều người bình dân dùng buổi sáng để tỉnh táo hơn khi đi làm.

    “Nó còn rẻ tiền hơn ly cà phê vỉa hè, không hiểu sao Bộ Tài chính cũng đề xuất đánh thuế TTĐB” – anh Dũng băn khoăn.

    Làm trong khối hành chính sự nghiệp, chị Thanh Thủy (Q.4) cho biết cảm thấy lo lắng trước thông tin hàng loạt sắc thuế sẽ tăng sắp tới. Lương mới điều chỉnh từ 1-7, với mức tăng tính ra chỉ vài phần trăm so với mức cũ, trong khi đó mặt bằng giá cả đã tăng trước cả lương, nên gia đình chị khá chật vật trong chi tiêu.

    Tới đây với mức tăng của thuế TTĐB, thuế môi trường với mặt hàng xăng có thể tiến dần lên 8.000 đồng/lít, chị Thủy lo giá cả lại leo thang.

    “Thuế môi trường đấy sẽ cộng hết vào giá xăng khiến giá vận chuyển tăng và hàng hóa sẽ lại té nước theo mưa. Chưa kể, tiền xăng mỗi tháng mà gia đình tôi phải chi ra sẽ tăng đáng kể” – chị Thủy lo lắng.

    Tăng mạnh, giảm nhỏ giọt

    Nhiều người dân cũng cho rằng dù Bộ Tài chính đề xuất tăng hàng loạt sắc thuế nhưng mức giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN) lại chẳng thấm tháp gì.

    Luật sư Trần Xoa, giám đốc Công ty luật Minh Đăng Quang, đề xuất thay vì 5 bậc thuế như đề xuất của Bộ Tài chính, nên rút ngắn còn 4 bậc, trong đó người có thu nhập chịu thuế từ 20 triệu đồng/tháng trở xuống chỉ chịu thuế TNCN ở bậc 1 với mức thuế 5%…

    Theo tính toán của Công ty Chứng khoán TP.HCM, nếu thuế VAT tăng 2%, ngân sách thu thêm 59.000 tỉ đồng, tỉ trọng thu ngân sách từ VAT của VN lên 33% thay vì khoảng 30% hiện nay. Đây là tỉ lệ cao và ảnh hưởng không tốt đến cổ phiếu ngành hàng tiêu dùng.

    Trong khi đó, việc bớt hai bậc thuế trong biểu thuế TNCN, theo ước tính của một số chuyên gia am hiểu ngành thuế, sẽ chỉ khiến ngân sách giảm thu khoảng 1.000 tỉ đồng/năm, không thấm vào đâu so với mức tăng thu do điều chỉnh thuế VAT.

    Ông Nguyễn Thái Sơn – nguyên trưởng phòng thuế TNCN, Cục Thuế TP.HCM – đánh giá với mức tăng thuế VAT như đề xuất của Bộ Tài chính, số tiền ngân sách thu thêm lớn nên cần có sự hài hòa trở lại với thuế TNCN.

    Ông Sơn đề xuất nên quy định người nộp thuế gặp khó khăn do thiên tai, hỏa hoạn, tai nạn, bệnh hiểm nghèo sẽ được xét giảm thuế tương ứng với mức thiệt hại. Nếu vượt quá mức thuế phải nộp trong năm cũng được trừ dần sang các năm sau thay vì chỉ cho trừ trong một năm và không vượt quá số thuế phải nộp của năm đó như hiện nay.

    Theo chuyên gia Bùi Quang Tín, nhiều quốc gia trong khu vực châu Á có nhiều mức thuế VAT khác nhau tùy theo sản phẩm, ngành nghề và chính sách ưu đãi của chính phủ với từng ngành nghề. Trong khi đó tại VN, mức thuế VAT phổ biến là 10% và sắp tới tăng lên 12%.

    Ở nhiều nước cơ cấu nguồn thu từ thuế VAT trong tổng ngân sách chỉ chiếm 10%, trong khi VN lên đến 30%. Theo ông Tín, như thế có thể thấy người tiêu dùng hiện nay đang bị điều tiết quá lớn.

    “Do vậy, Bộ Tài chính nên cân nhắc việc tăng thuế VAT và không nên tăng đại trà để tránh ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của người dân” – ông Tín đề nghị.

    Đề nghị giữ nguyên thuế VAT tới năm 2021

    Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) vừa có văn bản góp ý về Định hướng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 5 luật thuế vừa được Bộ Tài chính đưa ra lấy ý kiến. Theo đó, HoREA chia sẻ khó khăn về nguồn thu ngân sách của Nhà nước, nhưng cho biết thị trường bất động sản, đặc biệt là nhà ở sử dụng hàng ngàn sản phẩm của hơn 90 ngành sản xuất, thi công xây dựng, kinh doanh, dịch vụ. Nếu tăng thuế VAT lên 12% kể từ ngày 1-1-2019 sẽ dẫn đến mặt bằng giá nguyên vật liệu, thi công, nhân công… tăng, giá bán nhà tăng.

    Do vậy, hiệp hội kiến nghị giữ nguyên thuế suất thuế VAT là 10% từ nay đến năm 2021. So sánh với các nước khác, HoREA cho biết Indonesia, Lào, Campuchia cũng áp dụng thuế suất VAT 10%, Singapore 7%, Thái Lan 5%.

    Ánh Hồng

    Trạm thu phí 8km, giá thấp nhất 25.000 đồng sắp hoạt động ở Đắk Lắk

    Đi 8km, xe con phải nộp phí 25.000 đồng. Ảnh trạm thu phí Ea Đar đang "diễn tập".

    Nhiều người đang nhầm tưởng Cico 501 mới làm được 8km đã vội vàng thu phí, nhưng thực tế độ dài của dự án BOT này chỉ có vậy, mà giá thu lên tới 25.000 đồng/lượt đối với loại phương tiện nhỏ nhất.

    Đi 8km, xe con phải nộp phí 25.000 đồng. Ảnh trạm thu phí Ea Đar đang "diễn tập".

    Đi 8km, xe con phải nộp phí 25.000 đồng. Ảnh trạm thu phí Ea Đar đang “diễn tập”.

    8km một trạm, 10km thêm trạm nữa

    Chỉ còn vài ngày nữa là trạm thu phí Ea Đar tại Km 93 QL 26 (xã Ea Đar, huyện Ea Kar, Đắk Lắk) sẽ chính thức hoạt động, kéo dài 18 năm 6 tháng để hoàn vốn cho Công ty Cổ phần Đầu tư và Xây dựng 501 (Cico 501 – PV, trụ sở tại Đà Nẵng). Theo đó, chỉ vài phút chạy xe trên 8km dự án (Km 91+383 – Km 98+800), loại phương tiện nhỏ nhất (dưới 12 chỗ ngồi hoặc xe tải dưới 2 tấn) phải trả phí 25.000 đồng. Trên QL 26, một trạm thu phí khác của Cico 501 đang rục rịch vận hành tại thị xã Ninh Hòa (tỉnh Khánh Hòa), cách trạm thu phí Ea Đar khoảng 85km, thời gian thu phí cũng 18 năm 6 tháng.

    Anh Nguyễn Anh Bằng – tài xế thường xuyên chở hải sản từ Nha Trang lên Đắk Lắk lo lắng: “Hai trạm này tuy cách nhau 85km, nhưng không phải họ nâng cấp mở rộng hết 85km đâu. Ở Ninh Hòa làm có 10km, còn Đắk Lắk chưa tới 8km. Đi có 18km mà trả phí 2 lần, dân nào chịu nổi?”.

    Còn anh Hoàng Lê Tứ, tài xế xe khách tuyến Buôn Ma Thuột – Nha Trang cho rằng, QL 26 (nối Đắk Lắk với Khánh Hòa) dài 153km, Cico làm một đoạn 10km và một đoạn 8km thì “chẳng giải quyết được gì cả”, chưa nói giá cao hay thấp. “Mà tôi thấy lạ, hai dự án cách nhau 85km, mỗi dự án chỉ có vài cây số. Sao không gộp làm một rồi đặt một trạm thu phí chứ chặt khúc, chia nhỏ quốc lộ ra làm gì?, anh Tứ thắc mắc.

    Ít xe là lỗi của dân?

    Theo tìm hiểu của PV Dân Việt, nếu so với các dự án BOT khác ở khu vực Tây Nguyên, giá tại trạm thu phí Ea Đar đắt gấp nhiều lần. Đơn cử 30km đường Hồ Chí Minh qua tỉnh Đắk Nông của Liên danh nhà đầu tư Băng Dương – Toàn Mỹ có thời gian thu phí điều chỉnh là 11 năm, mức thu 35.000 đồng/phương tiện loại nhỏ nhất. Còn Công ty Quang Đức làm 25,5km đường Hồ Chí Minh qua Đắk Lắk, thời gian thu phí 16 năm 9 tháng (tạm tính sau thanh tra), giá thu 35.000 đồng. Tính ra với 7,5km đường BOT, Liên danh Băng Dương – Toàn Mỹ chỉ thu 8.750 đồng/lượt, còn Công ty Quang Đức thu 10.294 đồng trong khi Cico 501 thu tới 25.000 đồng, chưa kể thời gian thu phí của Liên danh Băng Dương – Toàn Mỹ còn ngắn hơn.

    Tất nhiên ngoài thời gian thu phí, mức thu còn được tính toán dựa trên nhiều yếu tố khác như tiêu chuẩn đường, tổng vốn đầu tư, lưu lượng xe qua lại… nhưng thực tế doanh nghiệp vận tải và người dân không mấy quan tâm. Với họ chỉ cần đường rộng, mặt đường êm thuận, giao thông an toàn, mức thu vừa phải là được. Dự án qua Đắk Lắk của Cico 501 là đường đô thị thứ yếu, nếu có đẹp hơn thì địa phương hưởng, còn doanh nghiệp vận tải và người đi đường chẳng được gì. Chưa kể đường “đô thị thứ yếu” thực tế là đoạn nối giữa thị trấn Ea Kar và thị trấn Ea K’Nốp, đi qua vùng nông thôn, nằm ngoài khu đông dân cư. Vậy mà vận tốc chạy xe còn bị hãm từ 80km/h xuống 60 km/h. “Tốn xăng dầu, mất thời gian, lo bị CSGT bắn tốc độ”, một lái xe ca thán thêm.

    Việc cho đặt 2 trạm thu phí trên đoạn đường dài chưa đến 20km, cũng như mức phí được Bộ GTVT, nhà đầu tư nêu lý do là lưu lượng xe qua lại trên quốc lộ 26 quá ít. Nhưng lưu lượng xe quá ít đâu phải lỗi tại dân, cớ sao bắt dân trả phí cao?

    Mặt khác, lưu lượng xe ít đồng nghĩa với kinh tế – xã hội kém phát triển, việc thu phí cao hơn là chuyện ngược đời. Trước đó, Ban Chỉ đạo Tây Nguyên từng có văn bản đề nghị Quốc hội, Chính phủ xem xét bố trí ngân sách để mua lại các dự án BOT nhằm giảm bớt gánh nặng cho người dân Tây Nguyên, bởi đây là khu vực kém phát triển so với các vùng miền khác trong cả nước.

    Trao đổi với PV Dân Việt, ông Đỗ Quang Trà – Giám đốc Sở GTVT Đắk Lắk cho biết, QL 26 do Cục Đường bộ III (Tổng cục Đường bộ) quản lý, các dự án BOT trên tuyến này do Bộ GTVT quyết định.

    Khi PV Dân Việt đặt vấn đề, theo quy định các dự án BOT phải có sự thỏa thuận của địa phương, ông Trà cho biết: “Thỏa thuận là do UBND tỉnh, chứ sở không có thẩm quyền”.

    Về việc nếu như xảy ra việc lái xe phản đối, gây ùn tắc giao thông như ở trạm thu phí Cai Lậy, ông Trà cho hay: “Lúc đó sở sẽ có trách nhiệm, với tư cách là đơn vị quản lý nhà nước trên địa bàn”.

    Trung Kiên – Duy Hậu

    Đề xuất tăng thuế giá trị gia tăng lên 12%, nước ngọt chịu thuế tiêu thụ đặc biệt

    Ảnh minh hoạ

    Bộ Tài chính đã đề nghị nâng mức thuế suất thuế giá trị gia tăng lên 12% áp dụng ngay từ năm 2019 và đề nghị thêm nước ngọt vào đối tượng phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

    Ảnh minh hoạ

    Ảnh minh hoạ

    Tại buổi họp báo chuyên đề chiều 15/8, Bộ Tài chính đã có bao cáo định hướng Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các Luật thế Giá trị gia tăng (GTGT), thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN), thuế Thu nhập cá nhân (TNCN), và thuế tài nguyên.

    Nâng thuế GTGT

    Thông tin đáng chú ý là Bộ Tài chính đã đề nghị nâng mức thuế suất thuế GTGT theo 2 phương án. Theo phương án 1, Bộ Tài chính đề xuất tăng từ 10% lên 12% kể từ ngày 1/1/2019. Phương án 2, đề nghị tăng theo lộ trình lên 12% từ ngày 1/1/2019 và 14% từ ngày 1/1/2021. Trong đó, Bộ Tài chính đề nghị cân nhắc phương án 1.

    Bên cạnh đó, với lý do áp dụng thuế suất 5% sẽ không bảo đảm bình đẳng giữa các lĩnh vực, ngành nghề, Bộ Tài chính đề nghị chuyển nhiều nhóm hàng hoá, dịch vụ sang áp thuế GTGT 10%, trong đó có nước sạch, một số loại máy móc, thiết bị, dụng cụ y tế, giáo dục. Những nhóm còn lại đề nghị tăng thuế GTGT lên 6%.

    Theo Bộ Tài chính, qua tham khảo kinh nghiệm quốc tế cho thấy, trong bối cảnh nợ công tăng cao tại các quốc gia kể cả các nước đã phát triển, các quốc gia có xu hướng cơ cấu lại thu ngân sách Nhà nước theo hướng tăng cường nguồn thu từ thuế gián thu.

    Cụ thể để tăng nguồn thu bù đắp cho nguồn thu giảm do giảm thuế thu nhập (TNDN và TNCN), các nước chuyển hướng sang tăng thuế tiêu dùng (GTGT và TTĐB). Số lượng quốc gia áp dụng thuế GTGT/thuế hàng hoá và dịch vụ ngày càng tăng, từ khoảng 140 nước năm 2004 tăng lên 160 nước năm 2014, 166 nước năm 2016.

    Cùng với việc tăng số lượng các nước sử dụng thuế GTGT để điều tiết tiêu dùng cũng như tăng số thu ngân sách, thì xu thế tăng thuế suất GTGT diễn ra phổ biến.

    Từ năm 2009-2016, các nước đều tăng thuế suất phổ thông. Thuế suất trung bình tại các nước EU năm 2000 là 19%, đến năm 2014 mức thuế suất trung bình xấp xỉ 21,5%. Các nước OECD cũng có xu hướng tăng thuế suất thuế GTGT từ mức trung bình 18% năm 2000 lên khoảng 19% năm 2014 và hơn 19% vào năm 2016. Các nước châu Á cũng có xu hướng cơ cấu lại thu ngân sách theo hướng tăng tỷ trọng thuế tiêu dùng trong tổng thu ngân sách từ việc tăng thuế suất thuế GTGT như Philippines, Ấn Độ, Nhật Bản….

    Bộ Tài chính cũng dẫn số liệu từ Ngân hàng Thế giới cho biết, qua thống kê mức thuế suất của 112 nước, có 88 nước có mức thuế suất từ 12-25%, trong đó có 56 nước có mức thuế suất từ 17-25%, còn lại 24 nước phổ biến ở mức hơn 10%. Các nước xung quanh như Lào, Indonesia, Campuchia cũng có mức thuế phổ thông là 17% và mức ưu đãi là 13%, Philippines có mức thuế suất 15%.

    Nước ngọt sẽ phải chịu thuế tiêu thụ đặc biệt

    Đối với thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), Bộ Tài chính đề xuất tập trung sửa đổi 4 nội dung. Trong đó, đề nghị bổ sung nước ngọt bao gồm loại có ga, không ga, tăng lực, thể thao, trà, cà phê uống liền đóng gói, trừ nước trái cây, nước rau quả 100% tự nhiên, sữa vào đối tượng chịu thuế TTĐB với mức thuế suất 10% áp dụng từ năm 2019.

    Theo lý giải của Bộ Tài chính, đồ uống có đường là loại nước giải khát được nhiều người yêu thích. Tuy nhiên, việc sử dụng đồ uống có đường gắn liền với tăng năng lượng nạp vào cơ thể, tăng cân và béo phì và nhiều ảnh hưởng xấu đến cơ thể bao gồm tim mạch và tiểu đường.

    Bộ Tài chính cũng dẫn thống kê cho biết, ở Việt Nam tỷ lệ người trưởng thành bị thừa cân, béo phì chiếm khoảng 25% dân số. Thừa cân, béo phì là yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh không lây nhiễm…

    Để định hướng và hạn chế tiêu dùng các loại đồ uống có đường, Bộ Tài chính cho biết, các nước trong khu vực đã thu thuế TTĐB đối với mặt hàng nước ngọt. Cụ thể, Thái Lan quy định nước ngọt có ga không cồn chịu thuế suất 25% hoặc 0,024 USD/chai; Lào thu thuế TTĐB đối với nước ngọt có ga không cồn 5% và nước tăng lực 10%; Campuchia thu 10% với nước ngọt. 3 nước ASEAN khác là Myanmar, Philippines và Indonesia cũng dự kiến sẽ thu thuế TTĐB với mặt hàng này.

    “Hầu hết các nước trong khu vực đã và sẽ thực hiện thu thuế TTĐB đối với mặt hàng nước ngọt. Các nước Châu Âu áp dụng thuế cao hơn, cụ thể như Pháp thu thuế tuyệt đối 0,72 EUR/lít, Phần Lan thu 0,75 EUR/lít, Hungari 0,04 EUR/lít, Hà Lan 0,09 USD/lít…”, Bộ Tài chính cho biết.

    Tăng thuế thuốc lá

    Với thuốc lá, báo cáo của Bộ Tài chính cũng dẫn nguồn từ WHO cho rằng, thuốc lá là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong trên thế giới. Trong khi ấy, Việt Nam hiện đang nằm trong nhóm 15 nước có số người hút thuốc lá cao nhất thế giới. Tỷ lệ người hút thuốc ở Việt Nam cao theo đánh giá có nhiều nguyên nhân trong đó có giá bán lẻ thuốc lá còn thấp, thanh thiếu niên dễ tiếp cận.

    Theo thống kê của ngành tài chính, Việt Nam có tỷ lệ thuế trên giá bán lẻ ở mức hơn 48%, thấp hơn nhiều các nước khác. Ví dụ, tỷ lệ này ở Brunei là 81%, Thái Lan 70%, Singapore là 69%, Malaysia là 57%,…

    Do vậy, để hạn chế thanh thiếu niên tiếp cận với thuốc lá, bảo vệ sức khỏe cộng đồng Bộ Tài chính đề xuất 2 phương án.

    Phương án một là áp thuế tiêu thụ đặc biệt theo phương pháp hỗn hợp (cả thuế suất tỷ lệ và thuế suất tuyệt đối). Theo quy định, lộ trình thuế tiêu thụ đặc biệt với thuốc lá từ năm 2016 là 70%, từ năm 2019 là 75%. Qua đó, theo phương án này, ngoài tỷ lệ thuế trên, cơ quan chức năng đề nghị bổ sung mức thu tuyệt đối 1.000 đồng/bao thuốc lá 20 điếu và 1.500 đồng/một điếu xì gà. Quy định này được đề nghị áp dụng từ năm 2020.

    Phương án 2 được Bộ Tài chính đưa ra là tăng thuế suất theo lộ trình, từ năm 2020, mức thuế sẽ tăng từ 75% lên 80%. Từ năm 2021, mức thuế sẽ tăng lên 85%.

    Nêu quan điểm của mình, lãnh đạo Bộ Tài chính cho rằng, phương thức kết hợp thuế suất theo tỷ lệ và thuế tuyệt đối được nhiều nước phát triển (khoảng 48 nước). Qua đó, đại diện ngành tài chính đề xuất quy định theo phương án 1.

    “Liệu mức thu tuyệt đối 1.000 đồng/bao thuốc lá có thấp không? Tôi cho rằng, đây là vấn đề cần tính toán vì sẽ ảnh hưởng tới sản xuất. Hiện mỗi năm Việt Nam sản xuất khoảng 5 tỷ bao thuốc lá và tiêu thụ khoảng 4 tỷ bao. Bởi vậy, nếu thu thêm mức tuyệt đối là 1.000 đồng/bao thì ngân sách đã có thêm khoảng 4.000 tỷ đồng”, ông Phạm Đình Thi, Vụ trưởng Vụ Chính sách Thuế nói.

    Phương Dung

    Lỗ hổng rút tiền cực dễ của chủ đầu tư BOT đường bộ

    Ông Nguyễn Minh Đức, Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

    BOT là dạng hợp đồng hành chính công phục vụ cho lợi ích Nhà nước và người dân, nhưng các bên toàn sử dụng nó như hợp đồng dân sự để giải quyết vấn đề.

    “Đối với các dự án BOT đường bộ, Việt Nam chủ yếu chỉ định nhà đầu tư. Tuy nhiên, cách làm lại tạo ra những lỗ hổng và nguy cơ để chủ đầu tư hoàn toàn rút tiền ra khỏi dự án một cách dễ dàng”, ông Nguyễn Minh Đức, Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nói.

    Ông Nguyễn Minh Đức, Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

    Ông Nguyễn Minh Đức, Ban Pháp chế, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

    Diễn biến mới xung quanh việc người dân phản ứng mạnh mẽ việc thu phí trạm BOT Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang đang gây xôn xao dư luận và giới chuyên gia. Nhiều ý kiến và quan điểm xung quanh vấn đề này được đưa ra. Để có đánh giá từ góc độ cộng đồng doanh nghiệp, người dân, phóng viên Dân Trí có cuộc trao đổi với hai chuyên gia từ VCCI và chuyên gia của Đại học Fulbright Việt Nam.

    Thưa ông Đức, vụ việc xảy ra tại trạm thu phí Cai Lậy (Tiền Giang) đang khiến xôn xao dư luận, nhìn rộng ra, theo ông, đây có phải là vấn đề cố hữu mà xã hội đang gặp phải xung quanh chủ trương xã hội hóa xây dựng đường bằng hình thức BOT?

    • Không chỉ ở Cai Lậy mà gần đây mà các dự án BOT đường bộ hiện nay ảnh hưởng rất lớn đến người tham gia giao thông, rất nhiều nước đã đưa vấn đề đấu thầu rộng rãi để nhà thầu nào đưa ra mức thu phí đối với người dân thấp nhất sẽ trúng thầu.

    Tuy nhiên, cơ quan quản lý Nhà nước Việt Nam không áp dụng đấu thầu mà chỉ định lựa chọn nhà đầu tư. Tôi cho rằng, điều này đã tước đoạt đi cơ hội kinh doanh và giảm phí đường bộ đối với người dân.

    Thủ tục đầu tư các dự án BOT liên quan đến minh bạch, trong pháp luật của Việt Nam chưa có quy định lấy ý kiến của người dân về các dự án này. Tất nhiên, đây là dự án có ảnh hưởng đến người dân địa phương, người đi đường, tôi cho rằng đó là điều không phù hợp.

    Việc thiếu minh bạch có phải là điểm xung đột lớn nhất, điều này có phải là căn nguyên của các cuộc đấu tranh về phí của các đường BOT thưa ông?

    • Đối với hình thức BOT, Nhà nước thay mặt nhân dân ký hợp đồng với nhà đầu tư. Trong trường hợp này phải lấy ý kiến của người dân, không thể bỏ qua được.

    Tuy nhiên, các điều khoản hợp đồng BOT vừa qua đều có điều khoản bảo mật. Tôi cho rằng điều này là không phù hợp. BOT là hợp đồng hành chính, nhưng các bên toàn sử dụng nó như hợp đồng dân sự để giải quyết vấn đề.

    Về bản chất, hợp đồng dân sự “tôi” và “anh” ký kết điều khoản với nhau, đều có điều khoản giữ bí mật, nếu bên nào tiết lộ cho bên thứ 3, bên đó sẽ phải bồi thường… Tuy nhiên, với hợp đồng BOT là dạng hợp đồng hành chính công phục vụ cho lợi ích Nhà nước và người dân. Quản lý hành chính công không thể bảo mật được, nó không phải là an ninh quốc gia, quốc phòng phải giữ bí mật. Việc duy trì bảo mật trong hợp đồng BOT là điều cực kỳ phi lý, cần được bãi bỏ.

    Người dân và chủ đầu tư xung đột, ngoài phí cao, còn ở tính minh bạch? đặc biệt người dân không được giám sát suất đầu tư và tham gia giám sát thu phí. Điều này theo ông phải thay đổi?

    • Tính minh bạch phải được ưu tiên hàng đầu, nó ảnh hưởng đến các nội dung hợp đồng. Đi sâu vào hợp đồng, có nhiều điểm không phù hợp. Tôi lấy ví dụ, như xác định tổng mức đầu tư của kiểm toán Nhà nước, tổng mức đầu tư vênh lên rất nhiều, nhiều chủ đầu tư không tiêu hết tiền đó. Nếu các đơn vị kiểm toán không làm rõ, thì phần không chi đó vẫn được tính vào chi phí vốn, tổng mức đầu tư và người dân vẫn phải trả tiền dù chủ đầu tư không bỏ tiền.

    Tiếp theo nguyên tắc tính lưu lượng xe là bất cập, vẫn tính trên khảo sát của Cục Đường bộ và từ phía DN, điều này nảy sinh chủ đầu tư thu 10 chỉ báo 1, thực tế nó đã xảy ra ở cao tốc Pháp Vân – Cầu Giẽ rồi. Điều này dẫn đến khoản rất lớn tiền của người dân hoàn toàn không trả cho con đường mà vào tay nhà đầu tư.

    Dân đang bức xúc về cơ sở tính phí và thời gian tính phí, nhiều km đường cũ sửa lại vẫn thu phí như mới? Trong khi đó, người dân không hề được biết số tiền của các chủ đầu tư thu hàng ngày, số lượt phương tiện đi qua bao nhiêu để giám sát?

    • Việc tính toán thu phí, theo tôi biết hiện không có cơ sở tính phí rõ ràng tại các trạm BOT và kiểm soát cách tính đó bởi người thụ hưởng. Trong các hợp đồng BOT, đàm phán giữa chủ đầu tư và cơ quan Nhà nước theo cách tính phí: Theo chất lượng mặt đường, theo thời gian và theo suất đầu tư.

    Trước đây khi Nhà nước đầu tư, việc giám sát chi được giám sát kỹ, ví dụ: DN Nhà nước được giao làm được, họ có thuê thầu phụ, người cung cấp vật tư… hoạt động này hoàn toàn phải qua đấu thầu và giám sát của cơ quan Nhà nước.

    Còn đối với BOT, chúng ta chỉ định đầu tư, tiếp theo nhà đầu tư lại sử dụng các dịch vụ không phải qua đấu thầu. Điều này có thể xảy ra hiện tượng có thể nhà đầu tư mua giá rất cao từ các công ty con, công ty liên kết và công ty sân sau.

    Đây là những lỗ hổng và nguy cơ để tiền ra được một cách dễ dàng. Nhiều người nói là tiền chủ đầu tư, tư nhân, nhưng xét cho cùng cuối cùng vẫn là tiền của người dân, Nhà nước, người đi đường hoàn trả cả lãi suất.

    Cũng về vấn đề này ông Nguyễn Xuân Thành, chuyên gia kinh tế Trường Đại học Fulbright Việt Nam chia sẻ với phóng viên Dân Trí nhiều quan điểm về các dự án BOT đường bộ đang bất cập hiện nay.

    Theo ông Thành: Các quyết định đầu tư và cách thức điều chỉnh đầu tư BOT hiện nay không công khai, điều này nảy sinh kẽ hở và biến tướng BOT.

    Nguyên tắc là hợp đồng đàm phán BOT đều phải công khai vì nó động chạm đến người dân và là chủ trương huy động vốn (cộng lãi suất) để đầu tư vào cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng đến xã hội, đến chi phí người dân phải gánh chịu.

    Chủ đầu tư nói phải thu như vậy mới đủ bù chi phí, lãi vay nhưng thông tin, căn cứ nào để đưa ra quyết định đó lại không công khai. Câu chuyện người dân phản ứng ở trạm BOT Cai Lậy, theo tôi đó là phản ứng khôn khéo.

    “Khi chọn lựa chủ đầu tư dự án BOT đường bộ, chúng ta đang chỉ định lựa chọn nhà đầu tư. Giải trình của cơ quan chức năng là dự án không đủ hấp dẫn, cuối cùng chỉ một nhà đầu tư tham gia. Rồi viện nguyên nhân do tình hình là cấp bách, ách tắc nên phải làm nhanh, gấp, tổ chức đấu thầu lâu, nên chỉ bắt buộc định lựa chọn nhà đầu tư”, ông Thành nói.

    Tuy nhiên, theo ông Thành, thực tế khi chào thầu, cơ quan Nhà nước đưa các điều kiện không hấp dẫn, thậm chí khó. Tuy nhiên, khi không có ai tham gia thầu, buộc phải chỉ định lựa chọn nhà đầu tư, thì vấn đề nảy sinh, các nhà đầu tư lập luận lại đòi hỏi các điều kiện, điều chỉnh, làm thêm hạng mục này và phí cao hơn…

    Nguyễn Tuyền