GS Nguyễn Đăng Hưng: Bối cảnh chính trị hiện tại khiến công đoàn độc lập “khó suôn sẻ”

GS Nguyễn Đăng Hưng cho hay, việc ra đời công đoàn độc lập tại Việt Nam trong bối cảnh chính trị hiện hành sẽ khó mà suôn sẻ… Bởi chính quyền sẽ làm hết sức để duy trì sự hiện diện áp đảo của công đoàn nhà nước.

Công đoàn độc lập trong bối cảnh chính trị hiện nay sẽ khó suôn sẻ

Công đoàn độc lập trong bối cảnh chính trị hiện nay sẽ khó suôn sẻ


Kiều Phong: Thưa giáo sư Nguyễn Đăng Hưng, xin giáo sư thông tin nhanh cho độc giả Việt Nam Thời Báo về các tổ chức công đoàn tại Pháp và Bỉ, vai trò của các công đoàn ấy tại các trường đại học.

GS Nguyễn Đăng Hưng: Câu hỏi này quá lớn. Tôi chỉ xin khái quát vài điểm. Vì là ngắn gọn nên sẽ rất phiến diện. Xin nhận trước điểm yếu này.

Ta biết có ba cây cột lớn của nền dân chủ châu Âu: Chính phủ (hành pháp), Quốc hội (lập pháp), Toà án (tư pháp). Ta có thể thêm vào tam quyền phân lập đó tứ quyền là báo chí (quyền tư do ngôn luận) và ngũ quyền là công đoàn (quyền bảo vệ quyền lợi người lao động).

Tổ chức xã hội tại Châu Âu khá hài hoà, yếu tố bóc lột đã dần bị loại trừ là nhờ nhiều đợt đấu tranh không mệt mỏi của các công đoàn. Công đoàn nay đã trở thành một thế lực xã hội chính yếu mà không chính phủ nào dám coi thường.

Tại Pháp có 3 công đoàn mạnh nhất: CGT (phe tả thường gắn bó với đảng cộng sản và xã hội Pháp), CFGT (Công đàn dân chủ, trung tính phát xuất từ xu hướng thiên chúa giáo), FO (lực lượng thợ thuyền, phe hữu, độc lập).

Tại Bỉ cũng có 3 công đoàn chính: CSC (La Confédération des syndicats chrétiens de Belgique, công đoàn công giáo), FGTB (La Fédération générale du travail en Belgique, công đoàn lao động xu hướng xã hội, đảng cộng sản Bỉ mất uy tín và chỗ đứng đã bị loại ra khỏi không gian chính trị Bỉ), CGSLB (La centrale générale des syndicats libéraux de Belgique, xu hướng tự do).

Ngoài ra còn có những công đoàn khác như nhiều công đoàn chuyên nghiệp ngành nghề, công đoàn nông dân… Ngay cả giới chủ doanh nghiệp cũng có công đoàn, đối tác thường xuyên của các công đoàn lao động khi xảy ra xung đột.

Nên nói ở đây là tài chính điều hành công đoàn là do chính các thành viên người lao động đóng góp. Chính phủ không thể chi phối công đoàn vì không tài trợ xu nào cho công đoàn.

Trong quá trình giải quyết các xung đột như đình công đòi tăng lương, cải tiến điều kiện lao động, chính phủ luôn luôn giữ vai trò trọng tài giữa các đại diện người lao động và đại diện giới chủ doanh nghiệp.

Hội đồng quản trị các trường đại học luôn luôn có đại diện của 3 công đoàn chính, thể hiện bức tranh thu nhỏ của xã hội Bỉ.

Kiều Phong: Các công đoàn đó có hoạt động thiết thực và mạnh mẽ trong việc bảo vệ giảng viên không thưa giáo sư?

GS Nguyễn Đăng Hưng: Khi còn là giảng viện – nghiên cứu sinh tôi đã từng tham gia vào một đợt đấu tranh đòi cải thiện qui chế cho chúng tôi. Ba công đoàn đã thống nhất đứng về phía chúng tôi buộc lãnh đạo đại học phải đứng ra bảo vệ chúng tôi trước chính phủ và những đòi hỏi của chúng tôi đã nhanh chóng được giải quyết thoả đáng. Công đoàn khi họ thống nhất đứng chung sẽ trở thành một thế lực đáng nể và chính phủ bắt buộc phải coi trọng nếu không, yêu sách, cuộc đình công sẽ lan rộng sang các giới khác và chính phủ sẽ có trách nhiệm về những tổn thất cho xã hội.

Bởi vậy, khi đại học có công đoàn độc lập thì những o ép, lạm dụng, chuyên quyền xảy ra trên lưng các giảng viên sẽ dần dần bị đào thải. Hiệu trưởng sẽ không thể là một tay độc tài muốn làm gì thì làm nữa.

Kiều Phong: Vậy các giảng viên có nghĩa vụ gì với công đoàn mà mình tham gia?

GS Nguyễn Đăng Hưng: Giảng viên có nghĩa vụ đóng nguyệt liểm (tiền đóng hằng tháng cho đoàn thể) thường xuyên cho công đoàn. Công đoàn sẽ có ban pháp luật có thể binh vực giảng viên khi bị ức hiếp xử lý thua thiệt. Là người có thẻ thành viên giảng viên có quyền đòi hỏi công đoàn đứng ra bênh vực mình trước pháp luật.

Kiều Phong: Tỉ lệ mỗi công đoàn mà các giảng viên trong trường Liège lựa chọn khoảng bao nhiêu?

GS Nguyễn Đăng Hưng: Có thể nói bình quân công đoàn Xã Hội có 30%, Công Giáo có 25%, Tự Do có 25% tổng số giảng viên đăng ký tham gia. Một số ít những người còn lại không đăng ký công đoàn nào. Tỷ lệ tham gia của các giáo sư có chức vụ ổn định thường ít hơn các giảng viên.

Kiều Phong: Theo dự đoán của giáo sư, khi hiệp định TPP được thông qua, các nghiệp đoàn giảng viên độc lập với nhà nước tại các trường đại học ở Việt Nam liệu có được thành lập sớm hay không và những công đoàn đó sẽ có ý nghĩa như thế nào?

GS Nguyễn Đăng Hưng: Theo tôi nghĩ việc ra đời công đoàn độc lập tại Việt Nam trong bối cảnh chính trị hiện hành sẽ khó mà suôn sẻ… Chính quyền sẽ làm hết sức để duy trì sự hiện diện áp đảo của công đoàn nhà nước.

Nhưng đây là một quá trình vận hành của xã hội dân sự, và điều mấu chốt cho con đường dân chủ hoá thể chế, nên xu thế này không thể cưỡng lại được trong thời buổi hội nhập. Bản thân nó là màn tập dợt cụ thể cho sinh hoạt dân chủ…

Đừng quên học thuyết xã hội chủ nghĩa đã hình thành qua thực tế đấu tranh của giới lao động tại châu Âu và công đoàn là một thành quả cụ thể của hoài bão công bằng xã hội. Việt Nam là nước có chế độ xã hội chủ nghĩa. Chính quyền Việt Nam không thể không ý thức một điều chính yếu: ủng hộ hoạt động độc lập của công đoàn mới chính là trở về với những gia trị ban đầu của chủ nghĩa xã hội…

Kiều Phong: Vâng, xin được cám ơn giáo sư Nguyễn Đăng Hưng vì những thông tin bổ ích này. Xin chúc giáo sư thêm nhiều sức khỏe để tiếp tục cống hiến cho khoa học nước nhà.
Giáo sư Nguyễn Đăng Hưng là một nhà khoa học được đông đảo giới thức giả trong và ngoài nước biết đến. Là người đã gắn bó với đại học Liège Bỉ trên 40 năm. Bỉ và Pháp, hai quốc gia nằm kề bên nhau tiêu biểu cho cả Châu Âu, vể thể chế chính trị và tổ chức công đoàn đặc biệt liên quan đến giáo dục và khoa học.

Việt Nam Thời Báo

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Đăng xuất / Thay đổi )

Connecting to %s